Αναμνήσεις από το Τόκιο 1991

To παγκόσμιο πρωτάθλημα του Τόκιο απέχει μόλις δύο μέρες και οι στιβικοί ξεσκόνησαν τα αρχεία τους και θυμήθηκαν απίθανες κούρσες και μονομαχίες από την διοργάνωση του 1991 που φιλοξενήθηκε για πρώτη φορά στην ιαπωνική πρωτεύουσα. Αυτό έκανε και ο Λεν Τζόνσον που περιγράφει μεταξύ άλλων τα κατορθώματα του Καρλ Λιούις.

Απόδοση – Ελισάβετ Γρηγοριάδου

Το Τόκιο θα ακολουθήσει τώρα τα βήματα του Ελσίνκι, το οποίο φιλοξένησε το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα το 1983 και το δέκατο το 2005, έχοντας διοργανώσει το πρωτάθλημα δύο φορές. Και όπως ακριβώς το καλοκαίρι του Ελσίνκι πρόσφερε τις ίδιες ατμοσφαιρικές συνθήκες και τις δύο φορές (καθαρό γαλάζιο ουρανό και ηλιοφάνεια που διακόπηκε από μια καταιγίδα στα μέσα του καλοκαιριού), θα ήταν συνετό να περιμένετε κάτι ανάλογο όσον αφορά τον καιρό του Τόκιο.
Και αν ισχύει το ίδιο για τον καιρό, το ίδιο ισχύει και για τον στίβο. Το κοινό δεν θα έχει πολλά για να παραπονεθεί. Οι Αυστραλοί φίλαθλοι ίσως θέλουν να αλλάξει τουλάχιστον ένα πράγμα. Παρά το πλεονέκτημα της γεωγραφικής εγγύτητας, το πρωτάθλημα του 1991 ήταν το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα στο οποίο η Αυστραλία δεν κατάφερε να πάρει ούτε ένα μετάλλιο. Παρά τις απουσίες που μετρά φέτος, θα πρέπει να τα πάει καλύτερα τη δεύτερη φορά.
Όπως το πρώτο έτσι και το δεύτερο παγκόσμιο πρωτάθλημα του Τόκιο θα διεξαχθεί στο Εθνικό Στάδιο. Ο χώρος διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων του 1964 δεν άλλαξε πολύ το 1991. Ομοίως, η κατάστασή του το 2025 δεν έχει αλλάξει πολύ από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2021, αλλά είχε πραγματοποιηθεί πλήρης ανακαίνιση για αυτούς τους Αγώνες.
Το παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1991 σχεδιάστηκε γύρω από τον Καρλ Λιούις. Τέσσερα χρυσά μετάλλια (100μ, 200μ, μήκος, 4Χ100μ) στο Λος Άντζελες το 1984, άλλα δύο (100μ, μήκος) στη Σεούλ το 1988 και τα πολυάριθμα χρυσά στα παγκόσμια τον είχαν καταστήσει τον πιο γνωστό αθλητή στον πλανήτη. Ο Λιούις, ή οι μάνατζέρ του, είχαν κάνει την είσοδό τους στην ιαπωνική αγορά, μέσω χορηγικών συμφωνιών με τις Mizuno, Pocari Sweat (ένα αθλητικό ποτό) και πολλές άλλες. Δεν μπορούσες να μπεις στο μετρό χωρίς να έρθεις πρόσωπο με πρόσωπο με διαφημιστικές αφίσες με τον «Βασιλιά Καρλ».

Το κομμάτι των επιδόσεων ήταν άλλο πράγμα. Ο Λιούις φαινόταν σε παρακμή. Έχασε τον τίτλο των 100μ στα τράιαλς εκείνη τη χρονιά από τον συναθλητή του, Λιρόι Μπάρελ, ο οποίος στη συνέχεια τον διαδέχθηκε και ως κάτοχος του παγκόσμιου ρεκόρ. Παρέμεινε μάστερ στο μήκος, αλλά οι επιδόσεις του και εκεί ήταν λιγότερο μεγαλοπρεπείς.
Ερχόμενος στο Τόκιο, όμως, άλλαξαν τα δεδομένα. Δεν μπορείς να κερδίσεις τα 100μ από τα ημιτελικά, αλλά ο Λιούις έκανε μια υπόδειξη για το τι θα ακολουθούσε όταν κέρδισε την σειρά του με 9.80 (με άνεμο). Στον τελικό της επόμενης μέρας, νίκησε τον Μπάρελ και έκανε ξανά δικό του το παγκόσμιο ρεκόρ με 9.86. Έξι αθλητές έτρεξαν κάτω από τα 10 δευτερόλεπτα σε εκείνο που ανακηρύχθηκε (εκείνη την εποχή) ως το καλύτερο 100άρι όλων των εποχών.
Τα τελευταία 20 μέτρα του Λιούις έμειναν στην ιστορία. «Το χαρακτηριστικό του Καρλ είναι η ικανότητά του να παραμένει χαλαρός στο τέλος και να διατηρεί την ταχύτητά του», είπε ο προπονητής του, Τομ Τέλεζ. Ο ηττημένος Μπάρελ είχε αναφέρει: «Απλώς παίρνει μια βαθιά ανάσα, χαλαρώνει το σαγόνι του και μεταφέρει την ορμή του στον τερματισμό».

Ο Λιούις ήταν σχεδόν εξίσου σπουδαίος στο μήκος. Ο Μάικ Πάουελ ήταν απλώς σπουδαιότερος. Για σχεδόν μια δεκαετία, ο Λιούις κυνηγούσε το παγκόσμιο ρεκόρ των 8.90μ που είχε σημειώσει ο Μπομπ Μπίμον σε μεγάλο υψόμετρο, κερδίζοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Πόλης του Μεξικού. Το πέτυχε στο Τόκιο κατά κάποιο τρόπο. Τα τελευταία τέσσερα άλματά του στον τελικό ήταν 8.83μ, 8.91μ (και τα δύο με άνεμο), 8.87μ και 8.84μ (και τα δύο νόμιμα). Αλλά ο Πάουελ τα κατέστρεψε όλα με τη νίκη του στον πέμπτο γύρο προσπαθειών με 8.95μ. Η ήττα έσπασε ένα σερί 65 νικών του Λιούις. Ο Λιούις και ο Μπίμον ηττήθηκαν και οι δύο σε μια μέρα. Τι περισσότερο μπορούσε να κάνει ο Πάουελ;
Η δράση συνεχίστηκε με τη σκυταλοδρομία 4Χ100μ, όπου η τετράδα των ΗΠΑ κέρδισε με παγκόσμιο ρεκόρ στα 37.50. Παρά την ήττα από τον Μάικ Πάουελ, το Τόκιο ήταν σε μεγάλο βαθμό η αποκατάσταση του «Βασιλιά Καρλ».
Χρειάστηκε μια ολόκληρη μοίρα Κενυατών για να δημιουργηθεί κάτι παρόμοιο στις αποστάσεις των ανδρών. Ο ανερχόμενος σούπερ σταρ, Νουρεντίν Μορσελί, κέρδισε τα 1.500μ για την Αλγερία, αλλά όλα τα υπόλοιπα, από τα 800μ έως τα 10.000μ, πήγαν στα χέρια ενός Κενυάτη. Ο Μπίλι Κοντσελάχ υπερασπίστηκε τον τίτλο του ως πρωταθλητής των 800μ, ο Γιόμπες Οντιέκι κέρδισε τα 5.000μ, ο Μόζες Κιπτάνουι τα 3.000μ στιπλ και ο Μόζες Τανούι κέρδισε τα 10.000μ. Ο Κόρντερ Νέλσον, ένας από τους δύο αδελφούς που ίδρυσαν το Track & Field News, έγραψε με σαφήνεια: «Ήρθαν από την Αφρική, τρέχοντας με γρήγορα και ελαφριά βήματα και τρομερή αντοχή».
Ο καιρός ήταν καθοριστικός παράγοντας και στους δύο μαραθώνιους. Τα επίπεδα υγρασίας προκάλεσαν συννεφιασμένες συνθήκες τις περισσότερες μέρες, αλλά οι μαραθώνιοι πραγματοποιήθηκαν κάτω από καθαρό, ηλιόλουστο ουρανό. Και στους δύο νικητές κέρδισαν σκληροτράχηλοι δρομείς. Η Γουάντα Πανφιλ από την Πολωνία κέρδισε την κούρσα των γυναικών, στην οποία η μεγαλύτερη ιστορία ήταν της Ολυμπιονίκης και τρεις φορές πρωταθλήτριας Ευρώπης, Ρόζα Μότα, που δεν κατάφερε να τερματίσει. Η Πανφιλ κέρδισε με τέσσερα δευτερόλεπτα διαφορά από την αγαπημένη των ντόπιων, Σασίκο Γιαμασίταμ, με χρόνο 2:29:53 έναντι 2:29:57. Η Γερμανίδα Κατρίν Ντόρε ήταν τρίτη με 2:30:10, και είπε σωστά: «Ο ήλιος ήταν εναντίον όλων μας».
Και ο ήλιος έγινε ακόμα πιο λαμπερός για τον αγώνα των ανδρών μια εβδομάδα αργότερα. Ο Στιβ Μονεγκέτι ξεκίνησε ως φαβορί. Πιθανότατα δεν έκανε χάρη στον εαυτό του αναλαμβάνοντας τον ρόλο να οδηγήσει το πρώτο γκρουπ. Τερμάτισε ενδέκατος. Ο νικητής, με τεράστια τοπική αναγνώριση, ήταν ο Χιρόμι Τανιγκούτσι. Ο χρόνος 2:14:57 δεν θα εντυπωσίαζε κανέναν στην εποχή των σύγχρονων παπουτσιών, αλλά εκείνη η μέρα, με τους 26 βαθμούς, την υγρασία στο 73% και την εκκίνηση στις 06:00 το πρωί, δεν ήταν συνηθισμένη.
Τέλος, στην κατηγορία των «παλαίμαχων» ήταν η Λιζ Μακόλγκαν. Η Σκωτσέζα κινδύνευε να ολοκληρώσει την καριέρα της ως η οδηγός της κούρσας, η οποία αναπόφευκτα θα έχασε από αθλήτριες που θα την προσπερνούσαν στον τερματισμό. Αλλά στο Εθνικό Στάδιο, καθώς περιμέναμε να ξεσπάσει ο τυφώνας, η Μακόλγκαν βρήκε την τέλεια ευκαιρία για να ευδοκιμήσουν οι πιο σκληροτράχηλοι δρομείς. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ηγήθηκε από την αρχή. Ακόμα πιο εκπληκτικό είναι ότι συνέχισε να ηγείται όταν η Ντεράρτου Τούλου ξεκίνησε μια αντεπίθεση με 3.000 μέτρα να απομένουν στην κούρσα των 10.000μ. Παραδόξως, κρατήθηκε και κέρδισε με πάνω από 20 δευτερόλεπτα διαφορά σε 31:14.31.
Το παγκόσμιο πρωτάθλημα του Τόκιο το 1991 έθεσε υψηλά στάνταρ για το 2025. Αν αυτό το πρωτάθλημα μπορέσει να ανταποκριθεί στον προκάτοχό του, τότε έχουμε πολλά να περιμένουμε.