Μια σοκαριστική διάσταση ενός από τα σκοτεινότερα φαινόμενα του παγκόσμιου αθλητισμού αποκαλύπτει νέα δημοσιογραφική έρευνα του γερμανικού δημόσιου δικτύου ARD. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τουλάχιστον 10 εκατομμύρια ανήλικοι σε ολόκληρο τον κόσμο ενδέχεται να κάνουν χρήση απαγορευμένων ουσιών με στόχο τη βελτίωση των αθλητικών τους επιδόσεων, έχοντας στόχος κυρίως μια υποτροφία.
Πρόκειται για την πρώτη προσπάθεια αποτύπωσης της παγκόσμιας έκτασης του ντόπινγκ σε παιδιά και εφήβους, μέσα από μια εκτεταμένη έρευνα που βασίστηκε στην ανάλυση δεκάδων επιστημονικών μελετών και εμπιστευτικών ερευνών.
Η ανάλυση 44 ερευνών σε 15 χώρες
Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, περίπου 195 έως 260 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 8 έως 17 ετών συμμετέχουν σε οργανωμένο αγωνιστικό αθλητισμό παγκοσμίως.
Η ερευνητική ομάδα του ARD, σε συνεργασία με ειδικούς, χρησιμοποίησε ως βάση υπολογισμού έναν συντηρητικό αριθμό περίπου 200 εκατομμυρίων νεαρών αθλητών. Στη συνέχεια, ανέλυσε τα αποτελέσματα 44 ερευνών από 15 χώρες, στις οποίες οι συμμετέχοντες είχαν ερωτηθεί ανώνυμα για τη χρήση ουσιών που ενισχύουν την αθλητική απόδοση.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κατά μέσο όρο το 5% έως 6% των παιδιών που συμμετέχουν σε αγωνιστικό αθλητισμό έχει κάνει χρήση απαγορευμένων ουσιών.
Με βάση αυτή την αναλογία, ο αριθμός των ανήλικων αθλητών που επηρεάζονται από το ντόπινγκ υπολογίζεται σε τουλάχιστον 10 εκατομμύρια παγκοσμίως.
Ο Πάουλο Ντέιβιντ, πρώην γραμματέας της επιτροπής του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, επισημαίνει ότι τα στοιχεία αποκαλύπτουν ένα τεράστιο πρόβλημα, για το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει αναληφθεί η απαιτούμενη δράση.
Οι έρευνες επικεντρώθηκαν κυρίως σε σοβαρές μορφές ντόπινγκ, όπως η χρήση αναβολικών στεροειδών και αυξητικής ορμόνης. Δεν συμπεριλήφθηκαν μελέτες που υπολόγιζαν και τη χρήση ναρκωτικών ουσιών, όπως η κάνναβη.
Το ντόπινγκ δεν περιορίζεται στον πρωταθλητισμό
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι το φαινόμενο δεν αφορά αποκλειστικά αθλητές υψηλού επιπέδου.
Η χρήση απαγορευμένων ουσιών καταγράφεται σε όλα τα επίπεδα του αθλητισμού, από τοπικούς αγώνες, όπου ουσιαστικά δεν πραγματοποιούνται έλεγχοι, μέχρι τους Ολυμπιακούς Αγώνες, στους οποίους ορισμένοι ανήλικοι αγωνίζονται δίπλα σε ενήλικες αθλητές.
Σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση του φαινομένου φαίνεται να παίζει και η ευκολότερη πρόσβαση σε απαγορευμένες ουσίες μέσω του διαδικτύου.
Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα 10 εκατομμύρια αποτελούν πιθανότατα μόνο ένα μέρος της πραγματικής έκτασης του προβλήματος.
Οι έρευνες βασίστηκαν σε ανώνυμες απαντήσεις παιδιών και εφήβων σχετικά με τη χρήση απαγορευμένων ουσιών. Ωστόσο, αρκετοί από τους συμμετέχοντες ενδέχεται να μην απάντησαν με ειλικρίνεια, είτε από φόβο είτε επειδή δεν επιθυμούσαν να αποκαλύψουν τη συμμετοχή τους σε πρακτικές ντόπινγκ.
Υπάρχει, μάλιστα, μια ακόμη πιο σκοτεινή πλευρά: παιδιά που λαμβάνουν απαγορευμένες ουσίες χωρίς να γνωρίζουν τι πραγματικά τους χορηγείται.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ουσίες παρουσιάζονται ως ακίνδυνα συμπληρώματα ή βιταμίνες, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για αναβολικά ή άλλες απαγορευμένες φαρμακευτικές ουσίες.
Αυτή η μορφή κρυφού ντόπινγκ δεν μπορεί να καταγραφεί μέσα από τις συνήθεις ανώνυμες έρευνες.
Η έρευνα του ARD αποκαλύπτει ότι τέτοιες πρακτικές εξακολουθούν να υπάρχουν στον παγκόσμιο αθλητισμό, θυμίζοντας μεθόδους που εφαρμόζονταν παλαιότερα στην Ανατολική Γερμανία.
Μόλις το 0,001% εντοπίζεται μέσω ελέγχων
Η τεράστια έκταση του προβλήματος έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον αριθμό των ανήλικων αθλητών που εντοπίζονται θετικοί σε ελέγχους ντόπινγκ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η έρευνα, εντοπίζονται κατά μέσο όρο μόλις λίγο περισσότεροι από 100 ανήλικοι αθλητές ετησίως σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η βάση αυτών των στοιχείων είναι η επιχείρηση «Operation Refuge» του Παγκόσμιου Οργανισμού Αντιντόπινγκ (WADA), η οποία δημοσιοποιήθηκε το 2024.
Κατά την περίοδο από το 2012 έως τον Σεπτέμβριο του 2023, καταγράφηκαν συνολικά 1.416 θετικά δείγματα ανηλίκων παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 118 περιπτώσεις τον χρόνο.
Εάν ο αριθμός αυτός συγκριθεί με την εκτίμηση των 10 εκατομμυρίων ανήλικων αθλητών που κάνουν χρήση ντόπινγκ, προκύπτει ότι το ποσοστό εντοπισμού είναι μόλις 0,001%.
Ο Πάουλο Ντέιβιντ επισημαίνει επίσης ότι πολλά παιδιά φοβούνται να καταγγείλουν όσα συμβαίνουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις τούς χορηγούνται χάπια που παρουσιάζονται ως βιταμίνες, ενώ στην πραγματικότητα περιέχουν απαγορευμένες ουσίες, όπως αναβολικά στεροειδή.
Έξι χρόνια έρευνας σε περισσότερες από 50 χώρες
Η δημοσιογραφική έρευνα του ARD διήρκεσε έξι χρόνια και κάλυψε περισσότερες από 50 χώρες και 25 διαφορετικά αθλήματα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απουσία ανεξάρτητων ερευνών από ορισμένες χώρες όπου εκτιμάται ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα, οι οποίες, σύμφωνα με τα στοιχεία του WADA, συγκαταλέγονται στις χώρες με τις περισσότερες θετικές περιπτώσεις ντόπινγκ μεταξύ ανηλίκων.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και στη Δομινικανή Δημοκρατία, όπου η έρευνα του ARD εντόπισε εκτεταμένη κουλτούρα χρήσης απαγορευμένων ουσιών στο μπέιζμπολ.
Η σειρά ντοκιμαντέρ παρουσιάζει συγκεκριμένα περιστατικά στα οποία ανήλικοι αθλητές οδηγούνται στη χρήση απαγορευμένων ουσιών από προπονητές, παράγοντες, γονείς και γιατρούς, στο πλαίσιο της προσπάθειας για κατάκτηση μεταλλίων, εξασφάλιση οικονομικών ανταμοιβών και υποτροφιών σε αμερικάνικα πανεπιστήμια.
Παρουσιάζει επίσης παιδιά που, υπό τη συνεχή πίεση για επιτυχία και διάκριση, καταφεύγουν στο ντόπινγκ, συχνά με σοβαρές παρενέργειες και μακροχρόνιες συνέπειες για την υγεία τους.
Ένα ακόμη ιδιαίτερα προβληματικό συμπέρασμα είναι ότι, όταν αποκαλύπτεται μια υπόθεση ντόπινγκ, συχνά η ευθύνη αποδίδεται αποκλειστικά στους ίδιους τους ανήλικους αθλητές, χωρίς να διερευνάται επαρκώς ο ρόλος των ενηλίκων που βρίσκονται γύρω τους.
Η σειρά ντοκιμαντέρ των έξι επεισοδίων θα είναι διαθέσιμη στα γερμανικά και στα αγγλικά από τις 13 Νοεμβρίου 2026 στην ψηφιακή πλατφόρμα του ARD.
