Υπάρχει μια πλευρά του αθλητισμού που σπάνια συζητιέται. Και ειδικά στον στίβο, όπου πίσω από κάθε επίδοση, κάθε ρεκόρ, κάθε μετάλλιο και κάθε προσωπική επιτυχία, υπάρχει συχνά ένας άνθρωπος που έχει επενδύσει πολύ περισσότερα από όσα θα μπορούσε ποτέ να αποτυπώσει ένας οικονομικός απολογισμός. Ο προπονητής.
του Γιάννη Δαγκόγλου
προπονητής στίβου
Ο άνθρωπος που ξόδεψε αμέτρητες ώρες, προσωπικό χρόνο, χρήματα, γνώσεις και ψυχική ενέργεια. Που στάθηκε δίπλα στον αθλητή στις αποτυχίες, στις απογοητεύσεις, στους τραυματισμούς, στις αμφιβολίες. Που πολλές φορές πρόσφερε τις υπηρεσίες του δωρεάν, όχι επειδή δεν είχαν αξία, αλλά επειδή πίστεψε στον άνθρωπο και στο ταλέντο του.
Και ύστερα έρχεται η στιγμή της αλλαγής.
Ο αθλητής φεύγει. Χωρίς μια κουβέντα. Χωρίς ένα ευχαριστώ. Χωρίς ούτε μία δημόσια αναφορά σε εκείνον που συνέβαλε καθοριστικά στη διαδρομή του. Σαν να μην υπήρξε ποτέ. Σαν να διαγράφηκαν με μια απλή απόφαση χρόνια δουλειάς, προσφοράς και προσωπικής θυσίας.
Και το χειρότερο;
Δεν αρκούνται ορισμένοι στο να αποχωρήσουν. Πρέπει προηγουμένως να απαξιώσουν. Να αμφισβητήσουν. Να διαπομπεύσουν. Να ανακαλύψουν ξαφνικά ότι ο προπονητής έχει «δύσκολο χαρακτήρα», ότι είναι «εγωιστής», «ανεπαρκής», «προβληματικός».
Ιδιαίτερα όταν δεν τους κάνει τα χατίρια. Όταν δεν υποκύπτει στις απαιτήσεις τους. Όταν επιμένει στην επιστημονική του άποψη, στην πειθαρχία, στη συνέπεια και σε μια προπονητική φιλοσοφία που δεν συμβαδίζει πάντοτε με τις επιθυμίες του αθλητή.
Τότε ο προπονητής γίνεται ξαφνικά ο κακός της υπόθεσης.
Γιατί, προφανώς, στην εποχή της εύκολης επιβεβαίωσης, η διαφωνία θεωρείται προσβολή και η προπονητική καθοδήγηση αντιμετωπίζεται σαν προσωπική εξυπηρέτηση.
Και όταν έρθει η πρώτη στραβή; Όταν τα αποτελέσματα δεν είναι τα αναμενόμενα; Όταν μια χρονιά δεν εξελιχθεί όπως σχεδιάστηκε;
Τότε αρχίζει η αναζήτηση του ενόχου.
Ξεχνιούνται οι καλές χρονιές, οι βελτιώσεις, οι θυσίες, οι επιτυχίες. Ξεχνιούνται οι τραυματισμοί, οι αντικειμενικές δυσκολίες, οι προσωπικές ευθύνες, οι συγκυρίες. Όλη η αποτυχία φορτώνεται σε έναν άνθρωπο.
Στον προπονητή.
Είναι πραγματικά βολικό να θυμάσαι την προσφορά κάποιου μόνο όσο σε εξυπηρετεί. Να τον αποθεώνεις όταν ανεβαίνεις και να τον διαπομπεύεις όταν πέφτεις. Να θεωρείς ότι η επιτυχία είναι αποκλειστικά δικό σου κατόρθωμα, αλλά η αποτυχία αποκλειστικά δική του ευθύνη.
Αυτό δεν είναι επαγγελματισμός. Είναι επιλεκτική μνήμη και έλλειψη στοιχειώδους αναγνώρισης.
Και ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: Κάθε αθλητής έχει απόλυτο δικαίωμα να αλλάξει προπονητή. Δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Έχει δικαίωμα να αναζητήσει μια διαφορετική προσέγγιση, ένα άλλο περιβάλλον, μια νέα προοπτική.
Αλλά το δικαίωμα να φύγεις δεν σου δίνει το δικαίωμα να μηδενίσεις όσα προηγήθηκαν.
Η αλλαγή προπονητή είναι δικαίωμα. Η αγνωμοσύνη δεν είναι δικαίωμα. Και η δημόσια απαξίωση ενός ανθρώπου που σε στήριξε δεν είναι δείγμα δύναμης ή προσωπικότητας.
Στον στίβο, μάλιστα, το φαινόμενο έχει μια ιδιαίτερη διάσταση. Πίσω από πολλούς αθλητές δεν υπάρχουν μεγάλοι χορηγοί, επαγγελματικά συμβόλαια και οργανωμένα επιτελεία. Υπάρχουν προπονητές που τρέχουν από το σχολείο στο στάδιο, που πληρώνουν από την τσέπη τους μετακινήσεις, αγώνες και έξοδα, που αφιερώνουν απογεύματα, Σαββατοκύριακα και διακοπές, συχνά χωρίς καμία οικονομική ανταμοιβή.
Και όταν ο αθλητής φτάσει εκεί που ονειρευόταν, ο προπονητής πολλές φορές εξαφανίζεται από την ιστορία της επιτυχίας.
Δεν ζητάμε υποταγή. Δεν ζητάμε αιώνια πίστη. Δεν ζητάμε να μη διαφωνήσει ποτέ κανείς με έναν προπονητή.
Ζητάμε κάτι πολύ απλούστερο: ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΣ.
Ένα «ευχαριστώ» δεν κοστίζει τίποτα. Αλλά αποκαλύπτει πολλά.
Γιατί ο πραγματικός χαρακτήρας ενός ανθρώπου δεν φαίνεται μόνο στον τρόπο που πανηγυρίζει όταν κερδίζει. Φαίνεται κυρίως στον τρόπο που συμπεριφέρεται σε εκείνους που κάποτε τον βοήθησαν να φτάσει ψηλά.
Και μια τελευταία κουβέντα προς όσους θεωρούν τους προπονητές αναλώσιμους:
Οι αθλητές αλλάζουν προπονητές. Οι προπονητές αλλάζουν αθλητές. Αυτό είναι μέρος του αθλητισμού.
Αλλά η αξιοπρέπεια, η αναγνώριση και η στοιχειώδης ανθρώπινη ευγνωμοσύνη δεν θα έπρεπε να αλλάζουν μαζί με το προπονητικό επιτελείο.
Γιατί μπορείς να αλλάξεις προπονητή. Μπορείς να διαφωνήσεις μαζί του. Μπορείς ακόμη και να θεωρείς ότι δεν σε οδηγεί πλέον εκεί που θέλεις.
Αλλά δεν έχεις το δικαίωμα να σβήσεις την ιστορία του επειδή δεν εξυπηρετεί πλέον το παρόν σου.
Και να θυμάσαι κάτι:
Ο προπονητής δεν είναι μόνο εκείνος που σε οδηγεί στο βάθρο. Είναι και εκείνος που πολλές φορές στάθηκε δίπλα σου όταν δεν υπήρχε καν βάθρο να ονειρευτείς.
Αυτό λέγεται προσφορά. Και η προσφορά δεν διαγράφεται με μια αλλαγή προπονητή.
